Repsol YPF

“Axuda a regular o nivel de colesterol”, “facilita o tránsito intestinal” … son algunhas das mensaxes que habitualmente se escoitan nos anuncios publicitarios dos denominados “alimentos funcionais”. Estes xorden para compensar os desequilibrios que presenta o consumo de alimentos a nivel mundial, rico en graxas saturadas e caracterízanse por contar con algunha substancia engadida que pode ter efectos saudables sobre o organismo, como os antioxidantes, minerais, os ácidos graxos, as vitaminas, os aminoácidos ou a fibra.

En países como Xapón, Estados Unidos e Canadá o consumo de alimentos funcionais está amplamente estendido. De feito, case a metade da poboación os inclúe na súa dieta cotiá e están especialmente indicados en persoas con estados carenciais ou intolerancia a determinados alimentos, aquelas que teñen necesidades nutricionais especiais como nenos ou embarazadas e tamén en persoas maiores. Deben consumirse dentro dunha dieta sa e equilibrada e nas mesmas cantidades nas que habitualmente se consumen o resto dos alimentos.

Lácteos enriquecidos

En España, comercialízanse uns 200 alimentos funcionais, entre os que se poden atopar cereais con fibra e minerais ou zumes aos que se lles engadiu vitaminas, minerais ou fibra. Un apartado especialmente importante – polo número de produtos que comprende – constitúeno alimentos enriquecidos cuxa base son produtos lácteos como o leite e os iogures. No mercado pódense adquirir leites enriquecidas con ácidos omega 3 (EPA e DHA) que afirman contribuír a reducir o risco de enfermidades cardiovasculares, certos tipos de cancro, á vez que melloran o desenvolvemento do tecido nervioso e as funcións visuais. 

Outras, enriquecidas con ácido oleico axudan a reducir a concentración de colesterol en sangue e o risco de enfermidades cardiovasculares. Existen leites e pan enriquecidos con ácido fólico, calcio e vitaminas A e D, leites fermentadas con bacterias probióticas específicas, iogures enriquecidos con calcio, así coma ovos  con ácidos omega 3, galletas enriquecidas con fibra e margarinas con fitosteroles, entre outros. 

Os expertos advirten que un dos problemas actuais relacionados con algúns dos tipos de produtos enriquecidos é que, ao se atopar nunha gran gama de alimentos, pode producirse un sobreconsumo dos mesmos. 

A lexislación española e a da UE, establecen que cando se realicen afirmacións relativas a que un produto está enriquecido cun determinado nutriente, o envase debe conter obrigatoriamente o etiquetado nutricional, indicando a achega real do produto nese compoñente. Porén, non lles esixe polo momento aos fabricantes que demostren cientificamente estes supostos efectos beneficiosos sobre a saúde. 

Porcentaxes escasos

Porque realmente, son tan efectivos estes produtos como afirman? Análises realizadas pola OCU (Organización de Consumidores e Usuarios) establecen que en bastantes casos a achega de compostos funcionais é mínimo ou os seus efectos esaxérase. É o caso da maior parte dos produtos de soia que existen no mercado, que conteñen unha escasa porcentaxe deste ingrediente, co cal non hai problema de que o organismo non poida asimilar a inxestión deste produto engadido, xa que habería que inxerir ao cabo do día uns 14 iogures ou uns 12 vasos de zume  para chegar aos niveis adecuados.  

Por outra parte, determinados produtos lácteos establecen que “participan no fortalecemento das defensas naturais do organismo”. Pero estes efectos son bastante limitados, xa que terminan no mesmo instante no que se deixa de tomar o produto, porque as bacterias que producen este efecto non colonizan o intestino. Ademais, as doses necesarias deben ser entre dous e cinco veces superiores que as dun bote de 100 ml. Noutros casos fálase de “leite enriquecida con calcio e vitamina D” compoñentes que este produto lácteo xa contén por si mesmo pero que desta forma parece adquirir maior garantía de calidade. 

  Outros produtos afirman diminuír os niveis de colesterol e isto prodúcese debido á inxestión de esterois vexetais. Pero inxerir de forma continuada estas substancias engadidas pode producir unha diminución dos carotenoides no sangue, substancias necesarias para a formación da vitamina A. 
  
  Algúns ingredientes funcionais como determinados concentrados de froita e verdura afirman conter “o 50% das necesidades diarias de froita e verdura” que require cada persoa. Porén, a súa achega nutricional real está moi por debaixo das necesidades reais do organismo. 
  
  Aínda que os alimentos funcionais son susceptibles de mellorar a saúde, hai que valoralos na súa xusta medida. Por si solos non curan ni preveñen enfermidades e non son indispensables, senón unha opción a ter en conta en circunstancias concretas. 

Artigos relacionados:
> O allo, forte olor e múltiples propiedades
> Propiedades e beneficios da cervexa