Manter unha temperatura agradable foi un dos principais obxectivos que se buscaron desde sempre ao idear unha vivenda. Hoxe en día moitos fogares españois gozan de ar acondicionado e de calefacción central, pero ao longo da historia empregáronse outras técnicas para lograr protección fronte aos rigores do inverno e atopar alivio durante a calor estival.
Na Antiga Roma o filósofo Séneca xa describiu como nalgunhas residencias de patricios existían uns “tubos incrustados nas paredes para dirixir e distribuír por toda a casa unha calor suave e regular”. Este sistema de calefacción central, tamén empregado nas termas, chamábase hipocausto, pero debido á súa sofisticación foi un luxo moi minoritario. Ata a chegada da Revolución Industrial o método máis habitual para conservar a calor no fogar era mantendo acendido o lume na cheminea (pdf). Se polo contrario se buscaba algo de frescor nos días máis calorosos, o sistema máis tradicional e estendido en todo o mundo foi o arrefriamento por evaporación, para o que se espallaba un pouco de auga polo chan nos patios e á entrada das casas. Así por exemplo, na India desde a antigüidade colocábanse nas aberturas da casa unhas esteiras de herba sobre as que un recipiente pingaba auga, de forma que a brisa provocase a súa evaporación e refrescase así o interior.
A chegada da modernidade
Desde o século XVIII nos países industrializados comezou a aplicarse un sistema de tubaxes conduciría vapor producido pola queima de carbón ou leña para locais públicos como escolas e igrexas, pero tamén nas casas dos máis adiñeirados. A primeira estufa (pdf) eléctrica de uso doméstico foi creada polos inventores británicos R. E. Crompton e J. H. Dowsing en 1902 e supuxo un gran éxito que se estendería por moitos países e adquiriría as máis variadas formas. Na maioría dos fogares en España ata as últimas décadas do século non comezarían a substituírse por sistemas que distribúen auga quente a radiadores situados por toda a casa, unha auga quentada ben por caldeiras (pdf) propias ou por un sistema de calefacción central para todo o edificio mediante gas ou gasóleo C. Nos últimos anos os radiadores están comezando a ser substituídos por un novidoso sistema de solo radiante que reparte a calor de maneira máis uniforme.
Pola súa parte, os sistemas para facer fronte ás altas temperaturas estivais tamén adquirirían un novo impulso coa industrialización. En 1882 o estadounidense Schuyler S. Wheeler inventaría o ventilador, que ao facer correr o ar mediante unhas aspas logra producir certa sensación de frescor. Nalgúns locais públicos púlase xunto ao ventilador unha mestura de xeo e sal para arrefriar o ar. Pero a auténtica revolución neste terreo chegou coa invención do ar acondicionado. Como tantos outros inventos provén dos Estados Unidos, cando en 1914 o inventor Willis Carrier modificou un quentador convencional de vapor para que non só arrefriase o ar senón que lograse eliminar a humidade ambiental. Os sistemas de ar acondicionado actuais contan ademais con diversos filtros para limpar impurezas do ambiente e proporcionar un ar máis saudable. Nos países cálidos como España son un elemento habitual das fachadas dos edificios, xa que un 44% dos fogares españois conta cun destes aparellos.
Artigos relacionados:
- A temperatura ideal para cada estancia
- Os termóstatosNota informativa: Tradución do orixinal en castelán. No caso de calquera discrepancia, prevalecerá a versión en castelán.