Repsol YPF

Moitos deles renegociaron e actualizaron o prezo do alugamento por imperativo legal, outros enfróntase á extinción do acordo contractual.

Os alugamentos de renda antiga gozan de maior protección que o resto e supoñen preto dunha cuarta parte do parque español de pisos arrendados. Segundo datos publicados polo Ministerio de Vivenda, no ano 2003 o 21,3% dos alugamentos eran de renda antiga. 

A entrada en vigor da LAU obrigaba aos inquilinos a abandonar o piso, compralo ou ben pagar un alugamento a prezo de mercado. A raíz desta norma e ante as reticencias de moitos inquilinos a abandonar os seus inmobles iniciáronse numerosos procesos de desafiuzamento.

Unha das características principais deses contratos é que se prorrogaban sempre que o arrendatario o desexaba. Na práctica, convertéronse en alugamentos vitalicios e, ademais, subrogábeis. E é que a lexislación, á par, concedía o dereito de subrogación de modo que, á morte do titular do contrato de alugamento, podían gozar do mesmo, e na súa mesma situación, o seu cónxuxe ou parella de feito, os seus fillos ou algúns ascendentes.

Supostos de desafiuzamento
Non obstante, existen algúns supostos que permiten ás persoas propietarias dos pisos desaloxar a quen os teñen alugados nestas condicións. O suposto máis frecuente é que un descendente ou ascendente directo –normalmente algún fillo ou neto- do arrendador necesite a vivenda. Tamén se pode tramitar un expediente de desafiuzamento pola falta de pagamento da renda, polo subarrendo da vivenda sen consentimento, cando o inmoble deixa de ser unha vivenda habitual ou se o edificio se declara en ruína.

Pero debido ás dificultades que entraña formular e gañar un proceso xudicial de desafiuzamento para estas rendas, que moitas veces non chegan a 40 euros mensuais, hai propietarios que prefiren deixar pasar o tempo; outros chegan a exercer presións contra os inquilinos –algunhas de dubidosa moralidade, como cortarlles a luz-, e a maioría deles optan polo abandono á hora de amañar as avarías, xa que aseguran que o diñeiro que reciben mensualmente non é suficiente para cubrir o gasto das reparacións que os inmobles xeran.

Cumprimento de obrigas
A solución a este tipo de situacións pode vir en forma de sentenza firme. O Tribunal Supremo abriu unha nova vía xurídica para desaloxar os inquilinos de vivendas de renda antiga. A Sala do Civil, nunha recente sentenza que crea unha nova doutrina xurisprudencial, resolve que aqueles arrendatarios que non se fagan cargo do pagamento do Imposto de Bens Inmobles (IBI) poden ser desafiuzados.

O fallo ratifica un ditame anterior adoptado en xullo do 2002 pola Audiencia Provincial de Santander, no que se acordaba anular a relación contractual que mantiñan dous particulares desde marzo de 1984 para que un deles vivise nunha vivenda propiedade do outro. O motivo esgrimido polo dono da casa para tratar de botar ao seu inquilino era que este se negaba a abonarlle o IBI correspondente ao 2000, por un importe de 452,64 euros, feito que os xuíces entenden -tanto entón como agora- que é "causa de resolución" do contrato asinado entre ambas partes. 

O fallo tamén interpreta que a acreditación documental desta débeda tributaria resulta un motivo de desafiuzamento. En opinión dos maxistrados da Sala do Civil, esta débeda impositiva, "en canto supón o incumprimento dunha obriga diñeiraria engadida á esencia de abonamento da renda, faculta ao arrendador para instar a resolución do contrato".

A lei de 1994 introduciu esta nova esixencia para os contratos subscritos desde a súa entrada en vigor, mentres que sobre os anteriores quedaban algunhas dúbidas que despexou o Supremo. Aínda que os contratos de renda antiga están "amparados por un dereito de prórroga indefinido", os xuíces advirten de que esta mesma protección "ten que verse correspondida por un escrupuloso cumprimento das súas obrigas". 

Á vista desta sentenza, as organizacións de consumidores aconsellaron aos inquilinos que se asesoren sobre os gastos que deben abonar. A Asociación de Consumidores de Navarra Irache asegura que, tras esta sentenza, aumentaron as consultas nas súas oficinas de xente maior sobre os seus dereitos e obrigas así como sobre as condicións do seu contrato.

A asociación recomenda a todos os inquilinos que se informen de qué gastos deben abonar e de se a actualización da renda que efectuaron é a correcta. Segundo Irache, tomar a opción incorrecta pode supor o desafiuzamento da vivenda.

Estímase que unha de cada cinco sentenzas que ditan os xulgados de primeira instancia ten que ver cun preito por desafiuzamento, o que supón 25.000 resolucións ao ano. Cada proceso tarda, de media, máis dun ano.